Fidede Çimlenme Raporu

Kimden           : Eu Plant

Tarih   : 6 Mart 2015

 

Durum: FİDE ÜRETİMİ VE ÇİMLENME

Yeni testlere gereksinim var

 

Giriş

 

Mevcut çimlenme test yöntemleri ve ilgili yasal düzenlemeler bugün profesyonel fide endüstrisi için yeterli değildir.  Mevcut durumu inceleyen bu raporda, konuya ilşkin  yeni yasal testlerin geliştirlmesine gereksinim olduğu görüşü değerlendirilmektedir. Bu raporun  1. Bölümünde fide endüstrisindeki gelişmeler ve bu gelişmelerin sonucuna ilişkin tartışmalar yer almaktadır. 2. bölümde mevcut durumun getirdiği sorunlar dile getirilmektedir. 3. Bölümde ise bu sorunların çözümü konusunda yaklaşımlarımız dile getirilmektedir.

 

  1. Gelişmeler ve sonuçlar

Gelişen sebzecilik sektöründe fide endüstrisi için kalite parametresi giderek daha çok önem kazanmaktadır. Büyük profesyonel üreticiler yüklü miktardaki siparişlerinde yüksek kalitede ve homojenitede fide talebinde bulunmaktadırlar. Fide üreticileri ise bu talebi yerine getirmek için ellerinden gelen en iyi üretim sevkiyatını yapmaya çalışmaktadırlar. Ancak bu büyük miktardaki sipariş ve istenen kalitedeki fide talebini yerine getirememelerine neden olan bazı büyük risklerle karşılaşmaktadırlar.

 

Üreticiye satılan fidenin fiyatı, fide yetiştiricisinden istenen talebi karşılayacak bir değerde olmamaktadır. Üretimin yapılmadığı veya arazilerin işlenmediği ya da düşük kalitede üretimin gerçekleştiği durumlarda üreticide önemli kayıplar meydana gelmektedir. Bu durumdaki üreticiler gerek işçi ödemelerini ve gerekse üretim sürecinde çalışan alet ve ekipman masraflarını karşılamak zorundadırlar. Hatta bazen yaptıkları sözleşme nedeni ile müşterilerine de finansal destek verme zorunda olabilirler.

 

Son zamanlarda gelişen bir diğer durum da tohum fiyatlarındaki artıştır. Daha iyi özelliklere ve yüksek verime sahip tohum çeşitleri daha yüksek fiyata satılmaktadır. Ancak tohum kalitesi konusunda çoğunlukla bir gelişme görülmemektedir.

 

Bu nedenlerle fide üretiminde çok dikkatli bir planlama yapmak gerekmektedir. Çimlenme sorunları nedeniyle az tohum ekimi, üretici tarafından şikayetlere neden olmakta ve bu durumun da üreticiye maliyeti daha yüksek gerçekleşmektedir.

 

  1. Mevcut durum

Soruna ilişkin birinci neden, tohum çimlenmesi konusundaki yasal düzenlemelerin günümüzün profesyonel pazarı için çok yetersiz kalmış olmasıdır.

 

Evrupa Tohum Birliği (ESA)nin sanayi standartları olmakla birlikte bu standartlar “adına doğru tohum” için uygulanabilen standartlardır. İkinci sorun ise çimlenme rakamlarının sadece laboratuarda yapılan test sonuçlarına dayandırılmasıdır. Fakat bu sonuçlar fide üretim tesislerindeki koşullar ve zorunluluklara uymayabilmektedir.

 

Bunun ana nedeni de tohumların çimlenme oranlarına, laboratuar koşullarında tohumların çimlenme gücüne bakılmaksızın sadece çimlenme kaplarındaki çimlenme durumuna bakılarak yapılmasıdır.  Bu yöntemle yapılan çimlenme test değerlendirmelerinde, çimlenmenin erken ya da geç olması dikkate alınmaksızın yapılmaktadır. Bununla birlikte fide işletmeleri fideleri, ekimden 15-30 gün içinde teslim etmekte ve gerçek “kullanılabilir fide” değerlendirmelerini ise türlere bağlı olarak tohum ekiminden 10 gün sonra yapmaktadır.

 

Tohum firmaları bazen tohumların çimlenme gücü veya kullanılabilir fide değerlendirme testlerini de yapmaktadırlar, ancak bu sonuçlar çoğu zaman üreticilerine bildirilmemektedir. Ayrıca bu testlerin minimum çimlenme rakamları için yasal bir talep de bulunmamaktadır. Aynı zamanda kullanılabilir fide testleri için kabul edilmiş test yöntemleri de mevcut değildir.

 

Uygulamada ise; bu geç çimlenen tohumlardan gelişen fideler daha küçük olmakta ve daha sonra da bu fideler gelişen bitkilerin gölgesinde kalarak zayıf ve küçük gelişmekte ve sonuçta iyi gelişen bitkiler sevk veya dikim için hazır olmalarına rağmen bu fidelerin sevkiyatı geç yapılmaktadır. Böyle durumlarda fide işletmeleri ya üreticlere hazır olmayan bu fideleri talep edilen miktarı tamamlamak için sevketmek zorunda kalmakta ya da hazır olanları zamanında teslim etmeyi ve geç gelişenleri de daha sonra sevketmeyi teklif etmektedirler. Böyle durumlar da üreticinin homojen bir hasad yapma planını etkilemekte ve sonuçta potansiyel bir şikayet konusu ile karşı karşıya kalmaktadır.

 

Üçüncü sorun ise; tohumların çimlenme oranlarına ilişkin bilgilerin gerek paketlerde ve gerekse sevk belgelerinde her zaman gösterilmemesi ve ayrıca bu tohumların son kullanım tarihine ilişkin de bilginin bulunmamasıdır. Bu tür bilgilerin eksikliği de fide işletmelerinin ekim için istenilen miktarda tohum sipariş planlamasını  zorlaştırmaktadır.

 

  1. EU PLANT NE İSTİYOR ?

İyi bir üretim planına sahip olmak için optimal ve şeffaf bir kalite verilerine gereksinim bulunmaktadır.

 

Bizim düşüncemiz sadece laboratuar testleri ile yeterli kaliteye ulaşılamayacağı yönündedir. Bize gore tohum çimlenmesine ilişkin kalite testlerinin aynı zamanda torf veya rockwoolda da yapılması ve buradan alınan sonuçlara gore “kullanılabilir fide”nin değerlendirilmesi gerekmektedir. Verilerde kaliteyi daha da geliştirmek için ise, çimlenme sayımını mevcut test yöntemleri yerine ekimden 4-6 gün sonra değerlendirmektir.

 

EU Plant aşağıda belirtilen konularda bir gelişme istemektedir:

 

  1. Tohum testlerinin halen kullanılan çimlenme sayımına gore yapılması yerine “kullanılabilir fide” esasına gore yapılması gerekmektedir. Bu standartlar;
    1. Türlere göre özel olmalıdır.
    2. Test yöntemi optimal şartlar yerine ticari fide üretim çevresine göre yapılmalıdır.
    3. Testler homojen bir çimlenme hızını yansıtmalıdır.
    4. Genel olarak Kabul edilebilir olmalıdır.
    5. Testler tekerrürlü olmalıdır.
  2. Standart test yöntemlerine gore yapılan bağımsız testler, tartışmaları önlemek için bağımsız laboratuarlarca yapılmalıdır ve son kullanıcı kadar, tohum üreticilerinin talebini de yerine getirmelidir.
  3. Tohum paketi veya sevk belgeleri üzerinde, kullanılabilir fide ve çimlenme hızı gibi kalite verilerinin net ve açık bir şekilde bildirimi yapılmalıdır.
  4. Kullanılabilir fide test sonuç bildirimi, fotolarla desteklenmelidir.
  5. Tohum paketi üzerinde son kullanım tarihi belirtilmelidir.
  6. Fide değerlendirmesinde yapılan görsel sistemlerin de standardizasyonu belirlenmelidir.

Verilerde şeffaflık; Bize gore, testlerin sonucundan son kullanıcıların da hebardar edilmesi  ve audit kuruluşlarının kullanılabilir fide üzerindeki bazı önerilerinin Naktuinbouw web sitesinde de yayınlanması gerekmektedir.